Khói Lửa

Khói Lửa của Henri Barbusse xoay quanh một tiểu đội lính Pháp trong Thế Chiến I, với nhân vật trung tâm là người kể chuyện mang tên Bertrand. Anh cùng những người đồng đội như Lamuse, Cocon, Volpatte, Fouillade… tạo thành một nhóm lính sống và chiến đấu trong hệ thống chiến hào ngoài mặt trận.

Ban đầu, họ được điều ra tiền tuyến, còn giữ lại phần nào sự hồn nhiên và những ảo tưởng về chiến tranh. Nhưng ngay khi bước vào chiến hào, thực tế hiện ra: bùn lầy ngập đến đầu gối, xác chết chưa kịp chôn, chuột bọ, đói rét và những trận pháo kích kéo dài.

Bertrand là người quan sát và ghi nhận tất cả. Qua anh, từng nhân vật hiện lên rõ nét. Lamuse là người chất phác, luôn cố giữ tinh thần lạc quan; Cocon thì tỉ mỉ, hay tính toán; Volpatte từng bị thương và mang theo những ám ảnh; Fouillade đại diện cho những người lính nông dân hiền lành. Họ trò chuyện với nhau về quê nhà, về gia đình, nhưng càng về sau, những câu chuyện ấy dần ít đi, nhường chỗ cho sự mệt mỏi và hoài nghi.

Các sự kiện trong truyện diễn ra cụ thể và liên tục: tiểu đội phải đào thêm chiến hào dưới mưa pháo, hành quân trong đêm để thay phiên giữ vị trí, rồi tham gia những đợt xung phong. Có một trận đánh quan trọng khi họ buộc phải rời khỏi chiến hào, lao qua vùng đất trống dưới làn đạn dày đặc. Trong trận đó, nhiều người trong tiểu đội ngã xuống, và những cái chết diễn ra rất nhanh, không có sự chuẩn bị hay lời từ biệt.

Sau mỗi trận đánh, những người còn sống quay lại chiến hào với trạng thái kiệt quệ. Chính tại đây, mạch truyện chuyển dần sang chiều sâu tâm lý: các nhân vật bắt đầu đặt câu hỏi về cuộc chiến. Những cuộc đối thoại giữa họ trở nên gay gắt hơn, không còn là những câu chuyện đời thường mà là sự hoài nghi về ý nghĩa của việc họ đang làm.

Cao trào của tác phẩm nằm ở giai đoạn mà tiểu đội gần như bị bào mòn hoàn toàn—cả về thể xác lẫn tinh thần. Bertrand nhận ra rằng những người xung quanh mình lần lượt biến mất, còn bản thân anh chỉ còn là người sống sót tạm thời. Không có chiến thắng rõ ràng, chỉ có sự tiếp diễn của chiến tranh và cái chết.

Kết thúc truyện không khép lại câu chuyện của một cá nhân, mà giữ nguyên trạng thái dang dở: những người lính còn sống vẫn phải tiếp tục chiến đấu. Bertrand, với tư cách người kể chuyện, trở thành người mang ký ức của tất cả—về Lamuse, Cocon, Volpatte và những người đã chết—như một cách duy nhất để họ không biến mất hoàn toàn.